21.3.11

Prietos - Anhos 60


De la squierda a la dreita: Tiu Manuel Paulos; Guiomar; Tie Oulíbia; Tiu Prieto, Tiu Júlio; Tie Mariana iTie Carmelina.
Al fundo la ramalhada de Tiu Xanola i los uolmos a la loija de Tiu Modarra, adonde hoije ye la casa de Tiu Purdéncia

20.3.11

Parabienes, cicuirano Alcides


09/03/11
Cuncurso de Cuontas de Natal 2010 - Resultado

Cumo pormetido, eiqui stamos a dar amboras subre l cuncurso de Cuontas de Natal 2010, de que fumus nomeada(o)s cumo júri.
Ampecemos por ler cun atençon todas las 20 cuontas, abaluando l domínio de la lhéngua mirandesa, ne ls sous bários nibles, la sensiblidade de cada outor(a), l modo cumo agarraba l assunto i respeitou l tema aperpuosto, la riqueza lhenguística que demustrou i l lhado mais specialmente lhiterairo.
L júri quier-le dar ls parabienes a todos ls partecipantes, puis aparecírun a cuncurso cuontas mui bien screbidas, que dórun un amportante cuntributo pa la lhéngua i la lhiteratura mirandesas. Por essa rezon, l júri cuida que era amportante haber mais cuncursos destes i deixa essa requemendaçon a la admenistraçon de l blogue.
Dada la deficuldade an scolher ua sola cuonta, tubimos que andar por stadas, para mos aprossimarmos de l oujetibo. Assi, purmeiro scolhimos 10 cuontas. Apuis, dessas 10 scolhimos 3 cuontas. I destas trés, por fin, scolhimos ua sola deilhas. I la cuonta scolhida cumo ganhadora deste 1º cuncurso Cuontas de Natal 2010 fui
La Mona Negra, de Alcides Meirinhos
Queremos-le dar ls parabienes a Alcides i ancentibá-lo a que cuntine a screbir, puis muito l mirandés i todos nós tenemos a ganhar cun esse sou trabalho.

L júri,

Alberto Bautista,Alcina Pires,Amadeu Ferreira,Bina Cangueiro,Franscisco Domingues

(In blogue-Froles Mirandesas)

17.3.11

Prietos - Tiu Manuel Paulos


Casado cun Tie Oulíbia Prieta, bibiu na Bila i la maior parte de ls deçandientes stá an Fráncia.
.
Buonas nuites
i buono serano

17.2.11

Nas cortinas de la Moraige

Este retrato de finales meados de la década de sessenta de l séclo passsado, fui tirado nas cortinas de la Moraige an frente de la casa que hoije ye de Ramiro que tamien stá no retrato.
Dalgun de bós reconhece a Adriano? I a quien más?

Buonaas tardes
i buonas bistas

11.2.11

Pinafros




Morában na casa al pie de las scaleiras de la huorta de la Fuonte, paredes meias cul curral de Tiu Prieto adonde más tarde Tiu Ninete fizo la casa nuoba.
Solo Américo, l pai Alípio i tie Lhuzie quedórum por Cicuiro. Esta última casou-se sigunda beç cun Tiu Cunha i los filhos deilha, criados eiqui, spargírun-se pul mundo: Américo na Suécia, Eisaltina no Brasil ...
i assi las squinas ban quedando cun pencas berdes a falta de quien las ruoba, las pise i las ralhe.
.
Buonas nuites
i buona stado pul mundo

1.2.11

Un retrato de scuola

Tamien you beio la scuola dun rinconico arrimado a la Raia cul cruçfício spindurado d'ua brocha al lhado de l "Santo" de Santa Comba.

23.1.11

Ourrieta l Refustedo

Hai uns dies que apareciu na anternete más un sítio screbido an mirandés de sou nome "Ourrieta l Refustedo". You mirei para alhá onte i porque andan (i inda bien) por ende  personas que nun sáben guardar un segredo, tube que apalabrar la ambora yá que la Ourrieta essa promete un pacer ameroso, seia robido ou yerba berde. Pul que se bei hai alhá dous manantiales adonde merece la pena ir buendo. I l títalo? ... até al sapo l dá la risa.
.
Buonas tardes
i buonas lhonas

13.1.11

Perreras





Serie por ende fin de Berano, tiempo de zgalhar a las bacas. T´res ou quatro boieiros habiemos ido adreitos  a los Castros, Cabada i por ende. Un deilhes era Félç, fiel guardador de la spingarda de canhos suobrepuostos que sou armano Silbério habie mercado, ou no Canadá, ou anton la purmeira beç que bieno de l Canadá. Era ua marca de la Rússia, diç que buona, i nós assi le íbamos dando uso an tiempos de caça, ora andas tu cun eilha, ora atiro you.
Al fin de tarde, anquanto las bacas íban por sou camino, nós arrodiémos por Lhombo Rodielho zde los cerrados pul carreiron adreitos al alto.
"caíí ... caíí ... caíí ... caíí ..." lhiebreeeeeeeeeee!!!!!!!!
Un lhebron fungaba barreira arriba.
Pum! Pum! polareda i más polareda! la lhiebre tenie siete bidas i nien un chombo le acertou!
No die a seguir diç Félç: fálta-me la mie "cacila", yá zde onte que nun me aparece an casa. Dalgua raposa la apanhou, ou anton quedou-se pul termo.
Dous dies i nada. Adonde se haberie metido l perro?!
Al terceiro die alhá fui achada, caída redonda, crabadica de chombos na barreira de Lhombo Rodielho.
L caçador de lhiebres nunca más atirou un tiro a los animales cun arma de fuogo!

Buonos dies
i buona caça

3.1.11

Houmenaige no centenairo

Hoije naciu más un rincon an mirandés adonde se bai a falar de l Abade Manuol Sardina, abó de Tiu Calachas i que tamien fui cura an Cicuiro nos finales de l séclo XIX i amprecípios de l séclo XX.
Ye eiqui.


Buonas nuites
i buonas leituras

31.12.10

Cunsoada mirandesa

Esta cuonta de Natal yá eiqui fui publicada l'anho passado an pertués. Queda agora la berson nun mirandés meio alinhabado.

La rue St-Laurent staba quaije zerta. Nun fússen ls anfezados anfeites lhuminosos, a pingar de las arbles znudas i famélicas, que pintalgában ls restros de niebe atirados contra ls bordos de los passeios, nien se acraditarie qu'era la nuite de cunsoada.
L home, inda nuobo, quarenta anhos mal feitos, caminaba cun passada tonta, sin çtino, nun remar cansado contra la nuite anfindable, drobado pul peso de las recordaçones que le tenien crabado la dentuça ne l cachaço i teimában, raibosas, an nun le dar çcanso.
Las más antigas, anubradas mas inda assi felizes, éran cacos cada beç más zlidos de las cunsoadas de l'anfáncia an Miranda: la stralhante fogueira acesa pul antusiasmo de la rapaziada, carradas i carradas de lheinha queimadas nua einorme borralheira qu'alimentában nuite fuora las lhabaredas sfameadas de chegar al cielo; la missa de l galho, na Sé atrecida, cun la lhadainha de l padre a ressonhar pulas eimensas nabes, tan anterminable qu'até zacracionaba l saráfico Nino Jasus de la Cartolica cumo siempre regaladamente anstalado na sue guarida; la calhada buolta a casa, la paç pousada cumo palombas brancas ne ls beirales de ls telhados, ls passos a retumbar nas piedras lhisas i slúbias de la calçada mediabal.
Ne ls purmeiros anhos an Montreal, lhar d'eimigrantes atelundrados a saber de sentido pa la nuoba bida, éran nuites tristes, chenas de suidades mal curadas, de lhágrimas furtibas de la mai abafadas pulas squinas de la casa, çfraçadas por sunrisas apagadas.
Yá home feito, nua scapada custante a las fraquezas coladas para siempre a la piel, las nuites de cunsoadas éran passadas, nas más dibersas i einesperadas circustáncias, al sabor de las sues relaçones amorosas fríbolas, ienebriantes, sin cadenas. Quando las cousas corrien pa l tuorto, habie siempre ls braços abiertos de la casa de ls pais, las eiternas bolhas mirandesas, la calor dua alegrie más resignada i l bozeiron sano de l pai cheno de lhembráncias. Era a eilhas que se agarrában todos cula fúria de afogados nun mar stranho a que nunca pertencírun por anteiro.
Staba, agora mesmo, a oubir la boç de l pai: que rapaç este, dás fé mulhier?, nun habie presente de Natal que le serbisse. Solo tenie uolhos pa las faquitas mirandesas, até le saltában ls uolhos de la cara quando bie ua nas manos d'alguien. Inda mal se aguantaba nas piernas, parecie un perrico a saltar atrás de quien le amostrasse l dianho dua faquita. - Las palabras rudas ansopában-se de lhágrimas ternurentas. - Nunca bi ua cousa assi, l garoto parecie ambruxado. Cumo ye que se podie dar ua anzona dessas a ua nino! Solo se fússemos boubos.
La mai, selombra diáfana, sunrie, passaba-le la mano protetora puls pelos i, sin qu'eilhes se díssen de cuonta, iba-se çpedindo als poucos de l filho, de l home, suoltas, zde hai muito, las apeias a los calhos de la bida.
L findamiento de ls pais cobrara la redadeira lhigaçon ambelhigal als balhes floridos de l'anfáncia. L fascínio de las faquitas fura para siempre, assi l'acraditara, bencido pul mistério de las mulhieres. Mas cul correr de la bida, percipalmente nesta altura de l'anho, a caras culas lhembráncias assanhadas, cada beç se daba de cuonta cun mais crudeza de la fraqueza de las raízes que l'agarrában al suolo que pisaba, de la sue solidon. Ua solidon eimensa, delorida, que le arrepassaba las entranhas i abrie sucos fondos de tristeza que nada, nien mesmo las más ambolbientes abinturas amorosas, podie curar.
Quando chegou al Parc du Pertual, las piernas trémulas recusórun cuntinar la caminada sien norte, oubrigórun nel a sintar-se nun talho mesmo a la borda de l funtanairo adonde l lhion de piedra de la bica, seca nesta altura de l anho, lo ouserbaba meio stranho. Mais adelantre, l padron de ls çcubrimientos, scorreito i sbranquenhado, na sue frieza de piedra, era centinela begilante, andefrente a la perséncia del. Ne l telhado de l coreto, los palombos ancolhien-se uns acontra ls outros para se resguardáren de l friu cortante i tamien nun le dában atençon. Solo la manta de niebe que acubrie la calçada de l parque ye que s'arrastraba al ancuontro del pa l ambolber ne l sou abraço frígido.
Atrecido, staba çpuosto a alhebantar-se, cuntinar l calbairo de la caminada, quando, asselumbrado, pressentiu un búltio sintado al lhado del. Sin pinga de sangre, uolhos abiertos de spanto, reconheciu lhougo la figura anconfundible de l Nino Jasus de la Cartolica: rosado, la cartola na cabeça, cheno de proua na sue farpela de setin bordado a ouro de ls dies de fiesta, un sunriso fraterno zenhado ne ls beicicos anfantiles.
Oubedecendo a un aceinho de l Nino, l parque animou-se debrebe. Un grupo d'anjos abaixou de l cielo, aquemodou-se ne l coreto cun un farto strumental de harpas, cítaras i fraitas qu'anchírun la nuite cula magie de la sue música celhestrial. Lhougo de seguida, dous outros anjos, salidos de l friu, zdrobórun alba toalha de lhino anriba la niebe i serbírun an siléncio, ua probe cena de cunsoada cumpuosta de pan de centeno, chouriço i persunto.
L Nino, a dá-le la risa, sacou de la jabeira de la çamarra ua guapa faquita de cabo de madeira trabalhado qu'oufereciu al home.
- Reconheces? Ye la faquita de ls suonhos de la tua anfáncia. Podemos ampeçar a cenar.
L home, cumpassiadamente, nun ritual lhitúrgico, a saborear cada sfergante, cortou l pan an lhargas i gustosas fatilas, l chouriço an rodaixas finas i çumarentas, l persunto an lhascas quelor de rosa, cun firmeza i ua sabedorie que solo podie nacer de l fondo de la mimória ancestral.
Faltaba l bino mas lhougo de la boca de l lhion de l fontanairo ampeçou a manar an bica-abierta fresco i fuorte que arrecolhien na ambuça i sorbien sastifeitos.
Finda la cena, ls anjos arrecolhírun ls restros de quemido i ls strumientos musicales i bolórun, sin rugido, pa las perfundas de la nuite. L Nino Jasus de la Cartolica, un cachico mais quelorado puls eifeitos de l bino, tardou un redadeiro mirar ne ls uolhos de l home i purparou-se para se scapar tamien.
- La faquita - çaçamelou l home.
La suable mano de l Nino topou-le ne l ombro.
- Ye tue. Ye l tou presente de Natal.
Quando, sfergantes apuis, cun passo firme i decedido, l home tornou pa l apartamiento del, cula faquita ne l fondo de l bolso, era l garotico mais feliç de l mundo.

19.12.10

La Mona Negra - ua cuonta de Natal

Habie dous cepos no lhume, seinha de fiesta ou matáncia, que l más de la eimbernada l folhin de las paredes i de los canteados se acrecentaba cun l fumo de dous guiços ratunhados no cuncelhiu i alumiado por meio gamon metido nas lhares, an lhança adreitos afuora. Anton, solo l relhuzir de las bistas cobraba l mortiço i l negro de la cozina forrada cun meia dúzia de baras de fumeiro, al menos haberie botielho no Natal i nos Reis, ua escuridon lharga cumo nuite d’Eimbierno adonde antraba pul campo de las teilhas cabalho que serbien de chupon, ua racica de lhuna clareada de gelada. Negras i fries las nuites arrimadas a cada fin de més de las matáncias i de l Nino Jasus, menos aqueilha nuite de lhume fuorte i pote a bafiar l cheiro a polbo cun batatas i berças, candeia a gáç, turron de Mobeiros i meia quarta de nuozes i almendras mercadas na feira l Naso a uns comerciantes de por ende abaixo de las arribas. Á! que la cena si iba a ser de chupita. Tamien poderie spenhicar de las ubas guardadas an ramalhete na prieça de casa zde las bendimas! Todos los dies a mirar para eilhas i solo naqueilha nuite l botarie l diente apuis de tanta cuçpinha tener angulhido manginando l gusto que inda tenerien.
Malgarida, feita lhabandeira abanando l rabo pul lajedo de piçarra de la cozina, ora poulaba dun escanho para outro, assomaba-se a la prieça de casa mirando adreitos los colgadeiros de ubas de rei, ouferecie-se para ajudar a cumponer la mesa, ancabriolaba-se no regaço de sou armano más bielho que benira de Fráncia la purmeira beç apuis de soutranho haber passado a salto, ou anton pedie a Bitór que le cuntasse ua cuonta. Un tarabielho!
- Á! Sabes? perguntou el, hoije si te cunto la cuonta de l Nino Jasus apuis de cenarmos.
Mal maçcou las batatas i l polbo cun las ganas que tenie de oubir la cuonta, Bitór yá andaba no quarto anho de seminairo an Bregáncia i sabie andonar bien la cousa. Ua beç até se escapou de alhá para ir a ser lhabrador, de trator i todo! baliu la mai que mandou rezon a la Guarda de la Bila para que l prendíssen a el i a outro cumpanheiro i por esso tubo que tornar al para trás a saber de la sucada de las letras que deixara a meio. Si la pensou mas al fin saliu-se mal, agora que tenie faramalha isso tenie. Dezie-las tan bien que quaije todo mundo se ancreditaba nel. Nien l sermon de l bispo no Naso ancandilaba tanto cumo las palabras sérias de Bitór. Aposque si iba a dar un cura de purmeira auga.
Inda l azeite relhuzie na pocica de l queixo de Malgarida quando l armano antre dues garfiadas ampeça cun ar grabe i sabedor de cuontas:
- Sabes que fiesta ye hoije?
- Hoije nó! Diç que que manhana ye die de beisar un l Nino znudo que punírun nuas palhicas de centeno no presépio que fazírun l outro die na eigreija. Tenie tanto mofo que traírun nuns cestos de las paredes ambaixo l lhugar! Quien me lo cuntou fui Tie Bárbela. Bien que se me antolhórun dalguns monicacos para morar: uns canhonicos, un burro, ua baquita, até habie uns que estában bestidos de reis! I nien me deixórun pegar neilhes. Assi, tengo que me baler de las piedras i de las bolhacas para monas.
- Pus esse Nino bai a nacer esta nuite!
- Anton nun naciu yá? Perguntou Malgarida de l alto de sous cinco anhos acabados de fazer.
- Sí, buolbiu Bitór, mas sabes que todos los anhos l Natal ye la fiesta de l Nino Jasus. I cumpassiou la boç. Tamien todos los anhos quando nace, l Nino Jasus abaixa pul sítio de l lhume i deixa cousicas i lhembráncias nos çapaticos que las personas pónen a modos al pie de l murielho, ou na chubineia.
De cuntino ls uolhos de Malgarida parecien dues centeilhas i cumo un caramonico eilástico debrebe saltou de l escanho, botou-se a correr adreitos al quarto i an menos de nada se apresentou cul sou único par de çapatos, uns çapaticos de agulhetes feitos an calfe amarielho que sou pai habie mercado na feira de l Naso a fin de Berano. Arrodiou la mesa, barriu ua esquinica al pie de l estrefegueiro i yá se purparaba pa los deixar eilhi, nó un mas los dous, porque se esse Nino que dezien deixaba cousas nun çapatico, anton nos dous melhor parte l tocarie. I lhougo a eilha que nunca naide l habie dado nada a nun ser sue mai, ua beç, ua caiata de arrebuçado de San Marcos, agora más que esso nien l bestido d’ua mona sequiera … i se fur ua mona? Pensou. Tanto cumo eilha querie tener ua mona cun piernas, braços, pelo para peinar, bestidos para tirar i poner, lhabar, coser. Á mai! que buonas tardes de monas passarie.
- Nun los puodes deixar inda, porque El solo ben apuis de todo mundo estar na cama a dromir. Sabes que se bei giente espanta-se i apuis deixa todo nuas casas i nada nas outras!
- You tamien l quiero ber – tornou eilha – i bien gustarie que astanho me deixasse algo, el que nunca me deixou nada!
- Mira, apuis de cenar i de mos irmos a la cama, bonda deixares un çapatico tou ende na esquina de l estrefegueiro a ber se manhana ten algo alhá.
Outro remédio nun tenerie, mas solo un? I tan pequerrico? Inda cabie alhá ua monica ou anton ua bolsica de necras de bidro, ou l que l Nino Jasus pudisse abaixar pulas lhares, mas la mona siempre era más lebe que las necras.
Comiu de las ubas que tanta gana tenie, nuozes i terron, mas la eidiea iba siempre a parar no çapatico amarielho que haberie de deixar al pie de l borralho. Apuis de más uas cuontas, cepos feitos brasa i tiçonicos, quedou l siléncio de la nuite tan solo cortado donde an onde pul piar de l moucho no uolmo de la ciguonha. I Malgarida de oubido fuora de las mantas a ber se sentie un tlincar de las lhares ou l zbiar de las teilhas para que l çapatico nun quedasse anaiunas … até que se dromiu.
Manhana cedo, antes de sue mai acender l lhume, Malgarida atirou-se de la cama cumo un foguete adreitos al çapatico amarielho, agarrou-lo mas nun biu nada, apuis chocalhou un pouco, andrento ua moneda de croua.
- Á Bitór!! Bitóóó… solo me deixou ua croua!!
- Al quei?! ... Á! Sabes? respundiu l armano, ye que l purmeiro anho deixa siempre a pouco.
Anfeixou-se la boç, apetecie-le chorar, mas dado era dado.
- Mira que fui bien garunho cumigo l Nino Jasus. Se fai assi an todas las casas nun haberá muitos ninos a gustar del!
Quando tubo la purmeira mona, noutro Natal talbeç, negra, trazida de Martinica por ua francesa patrona de sue mai, bieno a la mimória l negro folhin que cobrie las paredes de la cozina an Pertual i la croua a chacolhar no çapatico cumo quien fai caçoada i atira un çton pulas frinchas de las teilhas. Tan loinge moraba l Nino Jasus de Malgarida!

Alcides Meirinhos, Dezembre de 2010

17.12.10

Cuncurso de cuontas de Natal 2010

L cuncurso de cuontas de Natal 2010 está ende a espera que todo mundo bote faladura. I escrita tamien.
Las andicaçones para partecipar estan eiqui.
Toca a poner essa eimaginaçon a bulhir i tirar las aranheiras de las cuontas de serano.

Buonas nuites
i toca a passar la cuçpinha an letras.

28.11.10

Gooooooooooooolo

Goooooooooooooolo

Buonas nuites
i buona bola

18.11.10

Os dois Manos

18 de Nobembre de 2010 - Nobenta anhos de bida muitas alegrias para mos dar: d'hoije nun anho Senhor Padre Zé
Augusto e Manuel eram dois irmãozinhos nascidos numa aldeia serrana. Rapazes como os demais da sua idade, viviam uma infância despreocupada, como os pardais na romaria, ou como as ervas do ribeiro. Dormiam de noite e sonhavam, brincavam e sonhavam de dia, excepto quando, por vezes, acordavam bruscamente para a dura realidade. Vida bem amarga. Tinham por dom o céu, uma mãe carinhosa, que os nimbava de beijos, mas também um pai que os enternecia dum amor violento, rude e autoritário com a estaca nodosa dum feijoal florido. Chefe e ditador da família, usava com os filhos a pedagogia herdada dos antigos, talvez dos velhos lusitanos. Assim precedia:! Nada de ternuras ou carícias. Nada de elogios. Poucas palavras, ordens secas, sem admitir desculpas “Nem mas” nem meio “mas”. Vais a correr e voltas a fugir. Ainda estás aí. Sempre a dormir! Brutos que nem portas. Não sei a quem saíram. Mais lorpas que aquele seu tio tonto que fugiu para Andaluzia. Não sentem cobiça para nada. E pela mínima falta zurzia neles como em centeio verde. O Augusto bem se lembra daquela vez: por causa dum passarinho encantador ia olhando e tropeçou. Tropeçou caiu e partiu a bilha junto da fonte, entre uns ramos secos. O pai tomou dum galho e deu-lhe tantas, tantas…ai Jesus. Parece que matava o garoto e não digo menos se a mãe, Ti’ Angelina, não acode a tempo a tirar-lho das mãos, daquelas mãozorras pesadas e calosas afeitas a britar pedra na mina dos Raposos. (Chamava-se Ti Domingos Mineiro)
– Deixa-me o rapaz – dizia ela – ainda os vais aleijar. Tens uns modos de bater. Deixa-o, já te disse. Oh raivas de homem este. E colocava-se no meio cobrindo o filho até passar a tempestade.
A mãe como que adivinhando dizia muitas vezes ao pequenos: – S’eu um dia vos vos venho a faltar, quem há-de cuidar de vós?
E aconteceu. Veio uma doença grave à Ti’ Angelina a que não resistiu. Os dois choraram ao princípio, mas em breve esqueceram aquele dia triste. Voltaram a dormir, sonhar e brincar. Brincavam um dia no ribeiro aos moinhos. Tinham, a seu modo, muitos sacos miúdos, feitos de pedra, junto dum cachão de escuma. Preparavam-se para os transportar no seu carro de lata que fazia um grande “chi-ó”, quando o pai os chamou com alta voz. Deixaram tudo e correram. Ti’ Domingos Mineiro que casara novamente quase em segredo, apresentou aos dois filhos outra mamã, desconhecida, que sorria para eles. Entretanto enchia-lhes os bolsos de confeitos.
Poderiam ter amor aquela nova mamã? Tivessem ou não, para eles pouco pouco importava contanto que, ao menos, lhes não batesse. Pancadaria de aquecer, já tinham que bastasse. Verdade seja dita que os garotos dos rapazes também faziam por merecer. Os títulos vulgares de piléus, lafraus calabreses ou escacha-pedras, se de todo os não mereciam, também por vezes não lhes assentavam.
Um dia chegaram com as calças rotas de andar aos ninhos enquanto as vacas andavam aos pães por onde lhes apetecia. Descuidados da vida iam-se para as penhas a deixar-se escorregar ou como dizem resgalgar. Saltavam os silvados e os ribeiros. Encabriolavam-se nos muros. Balançavam-se nas ramagens. Magoavam-se pintavam... a canastra.
– Ai se o pai o sabe.
– Tu não digas nada.
Em casa, sentiam-se presos, falavam pouco e baixo, monossilabicamente. Nos campos, consideravam-se livres e senhores. Procuravam a jolda. Expandiam-se em termos que lhes acudiam a boca, às vezes, atrevidos e de que nem sempre suspeitavam o sentido.
– Tu não digas nada! Olha que se o pai sabe!...
Mas Ti’ Domingos veio a saber muita coisa… e nem tudo. Ele que também de língua não fora circunciso, não tolera atrevimentos. De pequenino se troce o pepino e os maus rebentos.
Naquela tarde, ao chegar do trabalho, resfolegando, toma o soveio do carro e chama os dois para o quarto de dentro que obedeceram a tremer e chorar, sabendo de antemão aquilo que os esperava. Passou-lhes pela mente o pensamento da mãe, que Deus perdoe, tão carinhosa e compassiva. Ah! Se alguém os viesse libertar naquele aperto! A madrasta, essa não, não possuía entranhas de mãe; por isso nada havia a esperar dela! A nova mamã, não fazia caso, não se importava dos seus choros aflitos, não se confrangia dos soluços sufocados, ao compasso de golpes que começavam de estalar, tremendos, como tempestade que tomba.
– Deixai que eu vos ensino! Nem um pio, já disse! Nem um soluço. Malandros. Ides aprender. Tomai outra vez… que vos prendo daquela viga! Haveis de ver…daquela viga se não tomardes cuidadado!
E tomaram, olé, se eles eram rapazes… de pés no chão e cabeça na lua! Tinham de pagar caro o tributo (o tributo) da idade, idade inexperiente pela qual todos nós passamos…se procuram recordar-se.
– Ai se o pai o sabe, é que são elas.
– Desta vez mata-nos. Ao Manuel, mais novo já lhe parecia ver a figura do pai alto magro e seco, cabelo em desalinho, olhos em chama, cordoveias inchadas de cólera, soveio na mão, dentes semi-serrados: em volta, o ar torvo, depois a terrifica viga, a viga da cumeeira… fuliginosa.
– Anda cá, anda cá.
Augusto sentia o coração golpear no peito quase à boca da garganta: anda cá, anda cá. As pernas flácidas recusavam-se a entrar em casa. Por três vezes tentou… ouviu vociferar lá dentro e correu a esconder-se. Chamou o irmão que espreitasse e entrasse em casa pela janela das traseiras, agora mesmo que a madrasta foi à frente e o pai saiu com o picão. – Mas não faças barulho.
Foram-se esconder numa vinha, amarados à terra, que ninguém os visse. Cochichavam, à espaços, baixinho. Uma torda pedresa, veio poisar na sebe, ali perto, sem saber indiscreta. Augusto pegou num torrão para lhe atirar.
Depois esgarçou uma verjôntea tenra de videira, deu metade ao irmão, tiram-lhe a casca e começaram a saboreá-la com muitas caramunhas por causa da acidez. Olhavam-se mutuamente.
Seria engraçado se… mas naquelas circunstancias… pisavam o risco e a demora nele, cada minuto, votava contra. – Voltar, não voltar? E agora? Eles já sabem tudo! De certeza.
– Para casa não! Para onde?
Anda cá! Anda cá! Lembra-se quase ao mesmo tempo, de ter ouvido falar dum tio que tinham em Sevilha, irmão da falecida mãe, tão carinhosa! E por isso também, como ela, o tio havia de ter bom coração, de certeza! Mas tão longe.
– Nem por isso! Eu a pé em dois dias era capaz de lá chegar.
– E sabes o caminho?
– Não tem nada que saber, por ali pela serra – e apontava o norte. Atravessa-se a fronteira. Depois pergunta-se: é acerca!
– Vamos lá? – Vamos! – Mas se o pai descobre.
– Não se diz nada a ninguém.
– Em estando com o tio, ele defende-nos.
Anda cá! Anda cá – pulsava o coração na garganta e nos ouvidos.
Tombou a noite silenciosa, povoada de mistérios. Na casa do Ti’ Domingos arde um candeeiro de azeite sobre o limiar da porta. Á luz bruxuleante entrevê-se do postigo uma mesa tosca com quatro malgas de caldo que arrefece!
Espera que espera e eles não aparecem
– Onde se terão metidos esses tunantes? Que sova, que sova vão apanhar.
Nas casas dos vizinhos já não se fala de outra coisa à hora da ceia, quando se resumem os factos da jornada.
– Amontoaram! Diz-se que… é o tema obrigatório da conversa.
– Têm-nas feito bonitas.
– Mas também levam coça.
– Não é com muita pancada que se endireitam. Eu nunca toquei nos meus e eles bem se criaram. O pai impertinente faz o filho desobediente.
– Mas também não é com o galardão, deixando-lhes fazer todas as vontades!
Alguém que passa na rua pergunta.
– O Ti’ Domingos, então os vossos filhos ainda não apareceram?
– Vão apanhar uma tapona. Só me fazem arreliar. Roem-me os fígados.
– Não lhe deveis bater. Se não agarram medo e ainda é pior.
– Eu já só os queria ver em casa! Já vejo que bater não adianta. Tanto eu queria faze-los uns homens!
– Não se terão escondido no palheiro! Quem sabe … caído nalgum poço, na ribeira… o burburinho aumenta e faz sensação naquele após-ceia. Nas casas dos parentes ou vizinhos não se encontram. Juntou-se muita gente. Resolveram tocar os sinos a rebate, correr os campos com lampiões. Disparar tiros no ar, não tivessem adormecido, por aí, por esses barrancos, debaixo dos freixos ou castanheiros. No dia seguinte de manhã assomaram-se outra vez às minas e poços, furnas, matagais. Nada! Passou um dia, uma semana. Passaram meses. Ti’ Domingos, já de luto, continuava a procurar pelas minas, devesas, povoações vizinhas, tapadas, barrancos.
Fez promessas a todos os anos, aos santos à Senhora da Luz e do Livramento, a Santo António e S. Ciriaco. Mandou rezar missas!
Deixou crescer a barba, pôs gorjete preta e uma gorra de viseira caída na testa a cobrir as rugas.
Assim o vejo passar todos os dias a caminho da mina. Fala pouco e não sabe rir.
Muitos anos passaram. Quantos não sei. Certa manhã, a mulher do Ti’ Domingos, ao levantar-se muito cedo, viu dois vultos, a dormir no curral, cobertos com uma manta. Supôs tratar-se de pastores ou contrabandistas e não quis acordá-los. Passadas duas horas voltou e encontrou-os ainda dormindo.
– Pastores, levantai-vos, que são horas de soltar os rebanhos. Vamos, e dizendo isto descobriu-lhes o rosto. Pareceu-lhe… O coração deu-lhe um baque. Augusto, Manuel, sereis vós? Os meus filhos que voltaram, que julgava perdidos. Ai os meus filhos!...
Os dois mocetões, já de buço a pontear, sentiram um frenesim.
– Não quereis ver como os meus filhos voltaram. E que mocetões estão. Oh pobrezinhos todos esfarrapados, quanto sofreram por esses caminhos do mundo! ...
Ti’ Domingos alvoroçado com os gritos da mulher, aquela hora, levantou-se à pressa da lareira e abre a porta. Houve um momento de pausa. Depois estendeu os braços e exclamou com voz embargada: – Meus Filhos! E imprimiu um beijo na fronte de cada um, único, tão bem impresso que eles jamais, olvidarão o primeiro que guardaram de cor.

Padre Zé, Porto 20 de Novembro de 1961

4.11.10

Los triteiros

Cuonta salida no Jornal Nordeste de 28 de Outubre de 2010
Chegórun un die los triteiros a Cicuiro. Trazien un martielho i ua sartián, batien neilha i dában la buolta al lhugar para fazer propaganda. Habien pedido un curral para atuar i fui-les dado l de la Tie Fona (l curral de Tiu Bara, ambaixo de la eigreija) i alhá íban fazendo propaganda. You i miu armano bien mirábamos para miu pai mas nun teniemos coraige de l pedir. Al fin de cena dixo assi el:
- se quereis ir a ber los triteiros anchi las gorras de patatas i ide.
Nós, cumo denheiro naquel tiempo nun habie, alhá fumos adreitos al curral para ber los artistas, mas la mulhier de l triteiro dixo que patatas yá tenie muitas i nun mos deixou antrar. Quedemos eilhi a la puorta a espera. Antrórun alguns que tenien denheiro, cumo Tiu Donis Marcos (que se morriu no die de la boda de tie Sabel Pedrica quando botaba uns foguetes … rebentou-le na mano, amalingrou-se … desso se fui) i nós nada. Fumos para casa, alhá habie ua fogaça de centeno anriba la mesa tapada cua toalha de lhino. Nuossos pais yá estában deitados, miu armano más nuobo que you, cul faco cortou un cacho, apuis you cortei outro i alhá tornemos nós cul pan a tener cun la tie de l triteiro. La mulhier mirou pal pan que nós lhebábamos i pal denheiro que eilha tenie, agarrou-lo i dixo: - antrai!
Antremos. A la punta de baixo de l curral habie un grande munton de estierco yá furmentado, l estierco tamien furmenta quando bien feito, tem un cheiro acidulado caratelístico. L furmiento fai calor, l curral tenie un calor moderado cun sou cheiro próprio. Los lhabradores yá están aquestumados, nun estranhában. Los romanos até tenien na sue relegion un Dius Estercorário. Eilhi estaba resguardado por palos, tabras i galhas adonde las personas se íban aquemodando los que antraban a espera que ampeçasse. Por fin antrou l triteiro i dixo:
- you preciso duns rapazes! quien me ajuda? Ben acá, tu que antreste sien pagar, dixo para mi. You habie pagago mas sien denheiro, era solo troca de predutos porque denheiro nun habie.
- Ben, ajuda-me a fazer l que seia preciso i you mandar.
Saltei para alhá.
- Bamos a quemer este jornal! Coraige, mas cuidado! sien lo angulhir.
Atirei-me al jornal por ua punta i el por outra. Faziemos que quemiemos i apuis atirábamos fuora.
- Catanxo! Pareces un lhambon, tu sabes lo que comiste? Este jornal estaba ambenenado. Agora tenemos que tirar l beneno.
Miu armano, dous anhos i meio más nuobo que you, quando oubiu que aquilho estaba ambenenado ampeçou a chorar:
- Ai! Ai! miu armano nó! You nun quiero que se muorra, ai ai que inda se bai a morrer.
You, todo calmo porque sabie que nun era sério, sabie que era ua tramóia. Los que estában alhá rírun-se cun miu armano i dezien que el era l que más fazie rir. Mandórun-lo calhar.
- El está ambenenado mas nun se bai a morrer, dixo l triteiro.
Miu armano, cun cinco anhos i meio, nun defrenciaba l que era de beras ou a representar.
- Quieres que te tire l beneno José? Anton bira l culo pa la giente para que eilhes beian salir l beneno.
Dou-me un copo de auga a beber, you bebi i apuis cul funil na parte de trás de las nalgas apanhou ua auga amarielha para outro copo. Alhebantou alto i todo mundo batiu palmas, l beneno habie salido i miu armano parou de chorar.
Chamou outros rapazes i dixo para tiráren las gorras que puso colgados nun cordel. Quando puso l último caírun-se todos.
- Deixai-los cair, dixo l triteiro.
Passado más un cachico i apuis de fazer uas gigajogas dixo:
- Agarrai-los i esfregai-los na cara cumo you fago!
Esfregórun i quanto más esfregában bás anfarruscados de carbon quedában. Risada giral de doler la barriga!
Apuis dun espetáclo de robertos que fazírun rir i ancantar todo mundo, alhá acabou más un serano i l miu purmeiro die de magie a troco dun carolo de centeno.

Cuonta ditada pul Padre Zé, dando fé de sous tiempos de nino.

1.11.10

Castanheiro Garrido

Estaba assi onte l castanheiro garrido, na Canhada, un de los que fazien parte de la Carreira de los nuobe. mas l que más me chamou a la atençon fui tener mirado para el e dar cun aqueilhas galhadas todas secas i podres de l tiempo, de la belheç i de las patifarias que los homes le teneran feito para que nun asselombrássen las tierras de riba (diç que ...).
Ye berdade que l retrato fui "untado" mas solo lo fize para trazer a la bista los rebentos que parece querer caçoar de los anhos i de los homes.

Buonas tardes
i buonos magostos

31.10.10

Praceta


An Tires, ne ls alredores de Lhisboua,eisiste ua praceta d'houmenaige
a la lhéngua mirandesa. Fui l miu cunhado Alberto, tamien mirandés cumo nós,
que la çcubriu.