LHÉNGUA
Nace de l galaton de ls Lhameirones i de l'augueira de la Lhagonica: L sítio de l Boieiro i de Manolacas
7.1.13
23.7.12
Tocar de las Trindades
Siempre l çponer de l sol tubo sou ancanto:
final de jóldia al toque de las trindades; terminar de más un die a squadrilar l cuorpo de la segada nun die caliente de Júlio; l piar de l moucho ou l ranacalhar nas lhagonas i filos d'auga que a pouco i pouco se ban secando un apuis outro. Stá cálido l Praino, ásparo, un forno que abrasa l cuorpo i tempra la alma de saber no tentiar de la naturaleza.
Assi staba l cielo de Cicuiro, mirado de la capielha de Sant'Amaro, al tocar de las trindades no sábado passado.
Buonas tardes
i nuites de quelores ca,lientes
final de jóldia al toque de las trindades; terminar de más un die a squadrilar l cuorpo de la segada nun die caliente de Júlio; l piar de l moucho ou l ranacalhar nas lhagonas i filos d'auga que a pouco i pouco se ban secando un apuis outro. Stá cálido l Praino, ásparo, un forno que abrasa l cuorpo i tempra la alma de saber no tentiar de la naturaleza.
Assi staba l cielo de Cicuiro, mirado de la capielha de Sant'Amaro, al tocar de las trindades no sábado passado.
Buonas tardes
i nuites de quelores ca,lientes
Etiquetas:
lhéngua mirandesa,
No Lhugar
6.1.12
Camelos no Praino i lheinha de Santo Antonho
Ajuntában-se no meio l lhugar manhana cedo. Uns traien calagouças, outros maromas, angrideiras, i outros até troçadores nun fura pori aparecer dalgun trampo más fuorte pedir dientes afilados an beç de machadas, por bien grandes i pesadas que fúran. Era assi todos los anhos, nebasse ou fazisse sol, cun cenceinho ou merujeiro i aquel anho tamien assi se cumprie la tradiçon. Serien por ende uns trinta, solo los que yá habien pagado l bino, fuora la garotada que tamien iba para ajuntar menudas i arrastrar galhas até los carros a cargar. Al final de la jornada poderien cuntar cun bino i antremoços, cun suorte cada un roubarie tabafeia ou chouriça para fazer la rambóia serano adrento. Los mardomos botórun senténcia:
- Ei rapaziada! Hoije bamos pula lheinha para Adil Cunceilho i los cepos serán l que sobra de l castanheiro de Tiu Sabastian, l que se secou na carreira de los nuobe. Ála! a camino que la carga ye acerca i l santo nun puode apanhar friu!
Los dous carros, a las bezes más cunsoante las personas de l juntouro, eran puxados pula mocidade: dous a sigurar la cabeznalha i los outros, aparelhados por cuorpo ou eidade, fazien fuorça an stadulhos fuortes que donde an donde eran atados a la maroma que salie de la cabielha, cual sobeio capaç de acorrear ua buona meia dúzia de juntas. Cada un aguardaba l die cumo se dun eisame de abaluaçon de tempra se tratara porque amostrar la fuorça, l génio i la manha era ua maneira de marcar campo i proua no meio de tanto macho.
An menos de dues horas yá habien tornado al terreiro no meio l lhugar cun la carga pronta, los carros quedarien para çcargar apuis de almuorço porque l báfio a pata i botielho salie por chupones i telhados adonde las teilhas se arralában anriba de la chilha, más folhin que madeira afumada i l stómado apuis de tanto rodion yá se iba colando a las costielhas. Habie que aporbeitar porque outro botielho solo l die de la fiesta! De tarde trairien los cepos i a la hora de las trindades l lhume tenerie que quedar pronto a chiçcar.
Era no die de reis, un die que nien era santo nien lomeado, mas que traie agarrada la tradiçon de los reis magos: dar lhembráncias i outras comenéncias, modernices para se gastar l que un nun ten. Cul tiempo, i cumo inda hoije se fai an Spanha, passou a ser neste die la oucasion de dar las prepinas i dalgua anzona para ninos, mercada an Mobeiros ou na feira l Naso.
Apuis l almuorço i de haber passado la manha na jóldia cula mocidade a lheinha, batírun a la puorta. Siléncio! - Antrai! quien ye? Preguntou mie mai. Nada!
- Bai a ber quien ye rapaç, anquanto you acabo de amanhar l lhume nun baia pori dalgua persona benir cun friu.
Mal botei l pie fuora de la cozina i ambiquei l mirar acuontra la puorta na outra punta de l corredor, bi un selumbron na buraca l gato, abri la puorta debagar, mirei pa riba a ber se bie dalgua persona, mas nada, solo bi l que habien deixado na soleira: un cabalhico malhado, de lhata, anriba de quatro ruodras negras. Bó!! i l que serie aquilho? Quien lo haberia deixado?!?! lhougo a mi que nunca habie tebido cousa tan delei para morar. Anton agora los Reis tamien andában porqui por este fin de mundo que quaije nien camino de carros tenie para poder antrar i salir deilhi? Botei-le la mano debagar, meio cun miedo que se scachasse, mirei-lo de lhado, de frente i por trás, peguei na cordica agarrada al cachaço i lhebei-lo de rede a rodar no cimento de l suolo pa la loija nistante andonada na squina de l scanho. Benie l cabalho, i l rei? pensei, esse se calha habie quedado perdido cun sou camelo no termo que arrodeaba l lhugar porque esse bicho más aquestumado a la arena por cierto quedou mareado nalgua caleija por bias de tanta piedra, anterrado no lhodaçal ou cun miedo de resbalar no carambelo al absedo, trés buonas rezones para afastar essa becheza de l Praino, adonde nunca los bi, ou será que andan çfraçados cumo no antruido?
Buonas nuites
i Reis an paç
Etiquetas:
Dies lomeados,
Lhonas,
No Lhugar
1.1.12
No alto las eiras
Un die destes andaba por Sant'Amaro quando me dei fé de haber bisto un retrato dua fiesta de l berano sacada más ou menos daquel mesmo sítio. Anton, apuntei l ferragacho i ... chlack yá está!
L resultado ye l que podeis ber: ua no berano i outra nou eimbierno, ou d'alrobés!
L resultado ye l que podeis ber: ua no berano i outra nou eimbierno, ou d'alrobés!
Buonas tardes i
que l anho que hpije ampeça, a todos benga de feiçon.
Etiquetas:
Retratos antigos
24.12.11
21.11.11
16.11.11
5.11.11
Ls Filadeiros
Ls Filadeiros
«De l lhino i lhana, ouro mana»,
Dezimos los mirandeses
Cunforme las manos por onde anda
I los gustos de los fragueses.
Eilhas filaban l filo
I tecien-lo nos telares,
Daba pa l nuosso bestido
I para toalhas d’altares.
Ate rendas i lhenços
Se fazien eiqui ne passado
Se bordaba i fazien cuordas
I roupa d’ambierno i de brano.
Mas de l belhon al malhadeiro
Ate chegar al alfaiate
Quanto trabalho i denheiro
Mos custaba cada fato.
Tamien la seda antigamente
Por nuossos abos cultibada
Filada pula nuossa gente
I bendien la que sobraba.Antonho Luis Fernandes - Tiu Andreia
Estes bersos fúrun publicados l die dieç de l passado més de San Juan, an Bregácia, por oucasion de la apresentaçon de l libro: A TERRA DE DUAS LÍNGUAS - antologia de autores transmontanos.
Etiquetas:
Notícias,
Tiu Andreia
12.10.11
Quadrados de Riba
Morában no cabanhal que hoije ye de tie Beatriç. Al lhado de la puorta de casa era la loija de los burros que Tiu Juan guiaba.
Na antrada de berano era el l guardian de las cereijas na cereijeira de Tiu Jin (l genro) i nós assi que lo pescábamos de l alto - cumo l tordo d'atalaia - escundiemos-mos atrás de l galho más gordo i quedábamos calhados até el passar ... mas las cereijas éran tantas que dában para nós i pa la paixarada.
Nota: apuis duns tiempo sien poner nada, mesmo que nun seia mui a menudo, a ber se la jorna a que mos apreponímos (poner todas las famílias eiqui) toma suco outra beç.
Etiquetas:
Famílias,
Quadrados de riba;
19.7.11
Camino de la Cándena
Eiqui se deixan dalguas falas de las cuontas de l Lhibro "Camino de la Cándena" que quedará pronto no amprecípio de l més que ben. Programado para salir a siete d'Agosto, por rezones de fuorça maior nun se puode afiançar data cierta. L tiempo ditará la hora i l die para que se puoda agradecer de biba boç a todas las personas de Cicuiro, antre outras, porque sien eilhas este lhibro nun serie possible.
L tiempo
“– Que nada! Mira cumo son las personas, que a las bezes por un pelo de lhombo de cochino quédan tan alborotadas que son capazes de poner meio mundo acontra l outro. I sabes? l pior ye botar la purmeira lapada.”
L sacristan i las rezas
“You iba mirando para baixo, mas cumo era pequerrico quaije nun bie nada, solo bie los da mie eidade na purmeira fila, apuis l Regidor i los homes más respeitados de l pobo. De las ties (algũas) solo oubie “Santa Maria… …Santa Maria… Amén.”Manolielho
“ – Alto, dixo un deilhes, quetico ende i pouca regubiura se nó quedas no sítio cun esta spada atrabessada nas tripas que nien merda se te aporbeita. L home, seco, mediano, sfarrapado, dous uolhos a relhumbrar antre l pelo, la barba de muitos dies, queixadas angurriadas de fame, nien se bulhiu, mirou sien miedo l que parecie l xefe, botou las manos a los soldados cumo quien se ouferece para ser preso – nó que, cumo diç l dito dezideiro, trés a un méten-le ũa palha no culo – soltou nũa lhéngua meio asparcida a la de los soldados:– Non me fáigades mal porque you bengo an bien. Non sou einemigo, por fabor non me mateis.
I botaba las manos al cielo mirando los soldados.”
Lusbel
“Cada garotico scundie-se atrás de sue mai ou adonde podie, siempre que Lusbel salie de l einfierno. Tembrában cumo las fuolhas de l álamo, paredes meias a la puonte de baixo. Ui que miedo… era pior do que salir a las nuites sien pagar l bino i dar-se de caras cun Tiu Bicente!”La cabrada
“ Naqueilha manhana, Afonso sacou cedo la cabrada i zde l lhugar anté l lhombo de la sierra (scassos cinco cientos de metros) los animales nun lhebórun grandes rodiones no sou pacer adreitos al balhe de los Guenhotes, adonde l outonho de fin de márcio ampeçaba a cumponer barrigas prenhadas de frius d’eimbierno cun pouca palha, ningun grano i muita urze i carqueija.“Las Maias
“ Meio a contra gusto, alhá Cepa fui resgalgando de galho na galho até l suolo sien abanar muito porque, a cada rodion más fuorte, le podie cair no lhombo ou na cabeça ũa manada de pelhiços amadurados prontos a soltar-se de l castanheiro. I cumo duolien, á mai á mai, parecien sobelas cun ganas de chegar al sabugo.“La Mona Negra
“ Anton, solo l relhuzir de las bistas cobraba l mortiço i l negro de la cozina, forrada cun meia dúzia de baras de fumeiro, al menos haberie botielho no Natal i nos Reis, ũa scuridon lharga cumo nuite d’eimbierno adonde antraba pul campo de las teilhas cabalho, que serbien de chupon, ũa racica de lhuna clareada de gelada.“La Spalda
“Al pie de l celheiro era la nuossa paraige, mesmo eilhi al pie de la scuola de casas berdes ancarreiradas de beta, un campo de la bola i ũa noeira. Tanta gana de bibir na cidade i inda quedábamos a la puorta!”Antrada
"De las cuontas ressáltan berdadeiras figuras típicas de Cicuiro, antre eilhas l scritor de quelóquios tiu Antonho Delgado, que lhebou Gil Vicente al praino mirandés, ne l sou modo special de ber, cun l quelóquio Todo o Mundo e Ninguém. Ls porblemas de l die a die, las guerras de frunteira, que solo hai mui pouco tiempo deixórun de aflegir la giente mirandesa, las lhuitas antre aldés, berdadeiro terreno assinalado por machos que a las bezes se querien salir de sous lhemites, l abade cumo redadeiro juiç, l cuntrabado, las fiestas, la mala suorte de ls ouportunistas de todas las classes, todo esso i muito mais ye tratado nestas cuontas de l Camino de la Cándena i de muitos outros caminos."
Amadeu Ferreira
Diretor de la Coleçon An Mirandés
Diretor de la Coleçon An Mirandés
Subscrever:
Mensagens (Atom)










