Ua de las personas más antressantes que Cicuiro coinciu tenerá sido tiu Antonho Delgado. Guardaba stórias i lhonas de la mocidade bibida pa los lhados de Bila Chana i de las guerras antre três mocidades (Bila Chana, Dues Eigreijas i Fuonte Aldé(?)) ne l die de fiesta de la Trindade.
Nas nuites de serano quedaba you d’uolho spreitón a oubir cuontas de mouras ancantadas, príncepes a montar cabalhos brancos para salbar pricesas ambruxadas … cousas assí que de quaije nada él cunseguie faer la felçidade de un garotico de quatro ou cinco anhos.
Nunca dou fé de l oubir falar an mirandês – que ye tamien la mie segunda lhéngua - pus péç-me que toda la bida se sentiu más de l praino i menos de la raia. Éra coincido por andar a cabalho nua ieuga a quien daba muito mimo mas tamien era capaç de arrancar a dantadas las clinas de las andadeiras se eilha disse algun rudión más mal dado. Al melhor nun traie spantadeiras!
Aquél die, saliu a pie pa las arribas de l Douro miu Antonho i más trés u quatro marmanjolas de la sue eidade adreitos a la fiesta de Mámoles. Ne l més d’Agosto nun era mui custoso atrabessar l riu: traie menos auga, staba más caliente, ne las peinhas nun se resbalaba tanto i habie más sítios adonde scunder las cuordas e la trasga cun que armaban la artimanha para atrabessar d’un lhado a outro de l riu.
Bien canseiras passaban las gentes de l praino ne l contrabando i más tarde a serbir de passadores! Ne la raia todo era más fáçl: spreitaban-se los guardas i aspuis era passar por adonde eilhes nun stában!
Mas cume you iba dezindo, furan a la fiesta essa de Mámoles, beiloran, quemiran, bebiran, aspuis de l baile passoran l que faltaba de la nuite nua parba anroscados nua manta i al rumper dal die ála pul camino donde benistes! Alhá turnoran a atrabessar l riu para Bila Chana.
Al chubir las arribas, antre ua peinha i un zimbro, meio scundido ambaixo duns mofos staba un conelhico acabado de salir de la lúria. Quaije cume la magie de triteiro, queda l coneilho nas manos de Antonho:
-
Ora bais a ber que frejolada nós bamos a amanhar contigo meu orelhudo! I cheno de proua por bias de ser al más listo – pensaba él - mete-lo ne l bolso de l peito de la jaqueta cul rabo a la muostra.
Assi que salen de l carreirón i entran ne l camino aparece la patrulha de la Gé Né Ré. La fiesta habie sido tán buona i quaije an casa són apanhados! Tanto çcuido nien parecie ser d’eilhes que se cunsiderában los más guichos de los alrededores. Inda por anriba cu l coneilho a la muostra! Diç que la pata de cuneilho dá suorte! … sí sí, eilhes tenien quatro e fui l que se biu, tanto assí fui que passado un rato staban todos presos no quartel de la guarda an Miranda! Mas l pior era l cuneilho, se calha essa albelidade daba dous ou trés meses de prisión! Cume poderie ir a ber a Cremilde an riba de sue ieuga? Esso era l que más l atormentaba.
Por suorte ou zgrácia l comandante de la guarniçón de Miranda habie ido a Bregáncia por bias de las nuobas ourientaçones que benien de Lisboua i eilhes tenien que quedar presos anté el chegar. Ua nuite de cadena naide la tiraba mas l pior era l coneilho que cuntinaba ne l bolso de la jaqueta i se l comandante l bie nien al feturo suogro – Senhor Abade, l’Abade de Baçal, nó l berdadeiro mas l’outro – lo salbarie.
Ampeçou antón a caminar d’un lhado pa l outro, miraba las paredes, l suolo i l forro. Buona amoladela le dou l coneilho esse! Repassinou la nuite toda drento daqueilha gaiola a matutar i nun se l’scurrie nada que l alebiasse l peso de l coneilho i l miedo de quedar preso. Se fura un papel – assi cume ua carta que nun debie caer an ruins manos ... fazie de cuonta que éra ua óstia! Mas un cuneilho?!
Sentou-se nun xaragón de folheilho a las riscas para ber se çcansaba un cachico mas alhá cuntinuaba l coneilho ne l bolso i nas eideias. Eilhi tamien nun pudie quedar, por esso tenie que faer algue cousa i de brebe.
Quando l teniente l chama po la manhana …
-
Então o que o trás por cá sr. Delgado?! Preguntou l teniente meio a la caçoada por bias de saber que era él que traie l coneilho.
-
Sua excelência senhor tenente – i fai ua bénia quaije anté l suolo cun cara de medrunco que nun era –
saberá por que mos prenderam. Nós tínhamos ido a nadar até ao rio quando demos de caras com a patrulha que nos encaminhou pra cá!
-
Com que então a nadar com peixes cheios de pelos e orelhas grandes?!
Antonho Delgado mirou l quemandante, amostrou ua cara cume se la cumbersa nun fusse cun él que puso l teniente a scumar tanto de la boca cume ua baca a remoniar. Nesto sálen dous berros i ua punhada na mesa que anté se oubiu an Cércio.
-
Plantão! Chame o sargento Ventura i o nosso cabo Miguel! I buolbiu cum bóç de mandón,
Revistem esse senhor bem revistado! Se necessário for vão bucar o zimbro onde estava o bicho!La cuonta staba cada béç más feia, mas Antonho tamien nun era home de se acular cu l teniente! Péç-me que nien cun l gineral! I cuntinaba quetico cume l’auga na açuda de la Baglina nun die de calma.
Passadas uas buonas dues horas ne l anterrogatório, no ampalpa, znuda i biste, ne l zbirar de culchón de l catre, de mirar todas las rachicas de las tabras, de ouserbar l çcampado na frente a los fierros de la jinela de l calabouço i l teniente a botar lhume pu los uolhos i las narizes, de l coneilho nien un pelo. Adonde se metiu naide sabe, ambibecer nun ambibeciu, cheirar mal nun cheirou i suobre él Antonho Delgado nunca más dixo ua palabra!
Carai!!! ... I bós si fazistes esso?!?!
Buonos dies ...
... i buona suorte
.