7.2.10

Maruxinhos I



Cume yá muito tiempo que nun ponie família nanhue i habie chegado la beç de ls Maruxinhos deixo eiqui la cara más cuincida deilhes: Tie Eirestina, la única que quedou an Cicuiro.

Sue mai, tie Marie, moraba no bárrio de l Palombar an frente a la casa de Tiu Manjor i sue abó era de San Martino.
.
Buonas nuites
i buonas lhembráncias

28.1.10

Hi, i'm White Devil.



Más anzonas dun cicuirano

14.1.10

Fiesta de Santo Antonho






La fiesta de Santo Antonho, an Cicuiro, será talbeç ua de las poucas que nun se fázen no die de l santo, a treze de l més de San Juan, mas si no die dieç de Janeiro. Diç l pobo que la fiesta ten ouriges an promessas feitas pulas personas de l lhugar nua oucasion de muita mortandade de ls animales, prancipalmiente cochinos i ganados. Prometírun anton a Santo Antonho que l fazerien ua fiesta cun nobena, todos ls anhos, no die dieç de Janeiro, que deixában cume die santo l sou die no més de San Juan i que cruzarien l lhugar de Sul para Norte i de Ouriente para Oucidente, culs ganados.
Cume denheiro nun habie, para se poder fazer la fiesta era neceçairo botar mano a todo l que se podie apedurar. Assi, cada pastor darie un canhono que criarie cume sou, l que dou ourige al ganado de Santo Antonho. Ende puls anhos trinta de l séclo binte, esse ganado tenie dieç canhonos espargidos puls ganados de Tiu Manuel Cabero, Tiu Zé Cabero, Tiu Alexandre Caldeireiro, Tiu Antonho Cabero, Tiu Flipe, Tiu Chico
Ferreiro, Tiu Cebolho, Tiu Claudino Checola i Tie Mariecola.
Se adiles nun habie i la yerba andaba ratunhada, esse ganado nun debie tener oubeilhas para que nun crecisse i para nun dar trabalho de más a ls pastores. Un canhono ou un marón inda ye cume diç la cuonta, mas guardar i tratar meia dúzia de oubeilhas i ser respunsable por eilhas era más do que cada un podie tratar.
Ende de dous an dous anhos, ls pastores bendien esse canhono i criaban outro para reponer no sou lhugar. L denheiro era dado al santo, assi cume todo l que se recebie cula benda de la lhana. Se a las bezes fazie falta denheiro pa la fiesta tamien se bendie un ou dous canhonos para pagar l gueiteiro (tiu Jesé Juan de la Eigreija de Infainç) que tocaba na missa, na prociçón i apuis no baile. Más tarde benírun las concertinas para fazer l baile i a partir dende la anfluéncia de l gueiteiro fui-se perdendo.
L ganado de l santo fui ua beç bendido por tiu Agusto Cristo, mas apuis cume l santo nun podie estar sien nada, cada pastor dou-le outro canhono i quedou l santo cul ganado outra béç, mas fui-se acabando al mesmo tiempo que ls pastores. Inda hoije la tradiçon se mantén i ls pastores ténen l questume de dar un canhono al santo para botar no pregón, que agora se fai l die de la fiesta a la nuite nun anterbalo de l baile.
A bien deizir, essa fiesta ampeçaba no die de anho nuobo culas nobenas, ditas a las nuites apuis de cenar i terminaba no die dieç a la nuite no fin de l baile.
Antes de las nobenas, l santo salie de l altar i era puosto nua mesa, al pie de la pila d’auga benta. Al lhado de la mesa habie un cesto para meter las promessas i anriba de la mesa habie ua bandeija para arrecolher uobos i esmolas an denheiro.
No die nuobe, apuis de la nobena, ua persona de cada casa iba a casa de l mardomo que quedaba más acerca de la eigreija i arrecolhie ua malga de antremoços por cada persona de la família. Tamien nessa nuite, aspuis de la nobena salie la chocalhada: la mocidade daba la buolta al lhugar, tocando chocalhos, bombo i caixa, chocalhos que representában l ganado de l santo. A las bezes inda me pergunto se esta tradiçon de la nuite de l die nuobe nun serán resquícios de las fiestas paganas de l solstício de eimbierno.
No final de la buolta i de ls antremoços, todo mundo se ajuntaba no meio de l lhugar, al redor de l lhume, para ampeçar l baile até las tantas de la nuite: era l baile de cholas, roupas de pardo, capas, xales i cotras de eimbierno.
L die de la fiesta, apuis de missa fazie-se l pregón para bender todo l que l habien dado al santo: patas, oureilhas, çofinos, chouriças, uobos, maçanas, fogaças anramadas (ua fogaça cun trés ou quatro palos de urze espetados cun maçanas nas puntas i arrebuçados spindurados de filos que ligában ls palos). De muitos lhugares al redor iba giente a esse pregón i cunta-se que tie Arminda Ginja de Malhadas, estaba alhá todos ls anhos.
Hoije, la fiesta ye feita no sábado que quedar más acerca de l die dieç, ou anton no deimingo quando, cume este anho, assi calhou.

Alcides Meirinhos

(testo salido na Fuolha Mirandesa de l Jornal Nordeste l passado die 12

6.1.10

Die de lheinha

Santo Antonho

Die de Reis era l die de ir pula lheinha pal lhume de Santo Antonho. Toda la mocidade se ajuntaba, terminaba l sítio - cuncelhiu - adonde ir pula lheinha que era cortada e cargada nesse die, lheinha delgada de carbalho cortada pul pie.
L último anho que dou fé de ber la mocidade acarrear dous carros de lheinha, fui un anho an que la cortórun na passaige de l Touçón de los Barreiros adreitos a la Sierra, na punta de las Oulibeiras: dous carros!! i chubir la cuosta de la Trabiessa si fui trabalhoso. A la cabeçnalha iba un de cada lhado agarrado a la cabielha para amparar l carro que era puxado por pareilhas de moços agarrados a estadulheiras anuladas an maromas esticadas al para delantre ua buona bintena de metros, outros ampurraban agarrados a los borbiones i habie dous que lhebaban dous bareiros gordos para calçar l carro quando las "pareilhas" paraban para çcansar un cibo.
Era un die de fiesta i de rambóia.
.
Buonas nuites
i nobenas alegres

5.1.10

Martinicos




Morában no bárrio de l Palombar, a la selombra d'ua parreira que inda hoije ye teçtemunha de canseiras i cumbersas de soalheiro.
Altino ten dues filhas i péç-me que nietos. Quedo a espera de ls nomes.
Marie Antonha tamien ten dues filhas, mas nun dou fé de ls nomes i Adelina acho que tamien ...
L tiempo loinge de l Balhe pon la maçana macada.
.
Buonas nuites
i buonas nobenas

31.12.09

2010 i l Nino Jasus de la Cartolica

Uns tiempos atrás andaba iou a saber de la cuonta de Nino Jasus de la Cartolica na lhéngua mirandesa i nun la achei. Solo an pertués ye que la bi na anterneta. Assi, i cume esta ye ua lhenda de spráncia i un bózio cuontra todo l que achamos perdido, eiqui la traio neste cibo que sobra de 2009 cul deseio que 2010 seia l melhor anho que cada un puoda querer.

“La lhenda de l Nino Jasus de la Cartolica ye de l anho de 1711 (mil sietecientos i onze) quando Miranda de l Douro staba arrodiada de tropas spanholas i quaije a cair nas manos deilhes porque las sues muralhas eran de muita amportáncia estratégica. L pobo nun tenie ganas de lhuitar porque yá muitos meses que la cidade staba cercada i l eisército que debie de ajudar aquel pobo, benido de Algoso, Outeiro, Peinhas Róias, Mogadouro i Bregáncia nunca más chegaba.
Anton, un nino çcuincido, c’un chapéu de palhas, botou-se a correr pulas rugas gritando acuontra ls spanholes i chamando las personas para lhuitar i defender la cidade. Nistante saliu todo mundo, cun çacholas, machadas, tornadeiras, roçadeiras, fouces i gadanhas, l que tenien a la mano i que pudisse ajudar na batalha, ounindo-se a ls soldados yá cansados e çfalhecidos. Todos juntos ampuntórun las tropas spanholas para fuora de las tierras de Miranda i quando la batalha acabou, las personas buscórun l nino refilon i abintureiro que ls habie ajudado. De nada l baliu i naide l achou, habie dzaparcido.
L pobo ancreditou-se que habie sido l Nino Jasus que eilhi apareciu para salbar la cidade. I lhougo mandórun fazer ua eimaige para poner nun altar de la Sé Catedral. Nesse antretiempo, ua rapaza que na mesma batalha habie perdido l moço, un oufecial de las tropas pertuesas, fizo ua farda de capitán i dou-la al nino. Dende naciu la tradiçon de l dar roupas. Cunta-se que puode poner ua defrente todos ls dies. Muitos anhos aspuis achórun que l chapéu de palha nun quedaba bien cula nobreza de la farda brumeilha de melitar nien tampouco cula posiçón de quemandante i ponirun-le ua cartola.
I que bien que le queda!”


Buonas tardes
i melhores antradas no anho nuobo.

29.12.09

Noite de consoada


A St-Laurent estava quase deserta. Não fossem os enfezados enfeites luminosos, a pingar das árvores despidas e famélicas, que pintalgavam os restos de neve arremeçados contra os bordos dos passeios, nem se acreditaria que era a noite de consoada.
O homem, ainda novo, quarenta anos mal feitos, caminhava com passada mole, sem destino, num remar cansado contra a noite infindável. Vergavam-no o peso das recordações que lhe tinham cravado a dentuça no pescoço e teimavam, raivosas, em não lhe dar tréguas.
As mais antigas, nebulosas mas ainda assim felizes, eram fragmentos cada vez mais esboroados das consoadas da infância em Miranda: a crepitante fogueira acesa pelo entusiasmo da rapaziada, carradas e carradas de lenha queimadas num imenso braseiro que alimentavam noite fora as labaredas esfomeadas de chegar ao céu; a missa do galo, na Sé enregelada, com a ladainha do padre a ressoar pelas imensas naves , tão interminável que até impacientava o seráfico Menino Jesus da Cartolinha como sempre regaladamente instalado na sua guarida; o silente regresso a casa, a paz pousada como pombas brancas nos beirais dos telhados, os passos a ressoar nas pedras lisas e escorregadias da calçada medieval.
Nos primeiros anos em Montreal, lar de imigrantes aturdidos em busca de sentido para a nova vida, eram noites tristes, cheias de saudades mal saradas, de lágrimas furtivas da mãe sufocadas pelos cantos da casa, disfarçadas por sorrisos apagados.
Já homem feito, numa fuga constante às fragilidades coladas para sempre à pele, as noites de consoadas eram passadas, nas mais diversas e inesperadas circunstâncias, ao sabor das suas relações amorosas frívolas, inebriantes, sem cadeias. Quando as coisas corriam para o torto, havia sempre os braços abertos da casa dos pais, as eternas bolas mirandesas, o calor duma alegria mais resignada e o vozeirão sadio do pai repleto de recordações. Era a elas que se agarravam todos com a fúria de náufragos num mar estranho a que nunca pertenceram por inteiro.
Estava, agora mesmo, a ouvir a voz do pai: que rapaz este, recordas-te mulher?, não havia presente de Natal que lhe servisse. Só tinha olhos para os canivetes mirandeses, até lhe saltavam os olhos da cara quando via um nas mãos de alguém. Ainda mal se sustinha nas pernas, parecia um cachorrito a saltar atrás de quem lhe mostrasse o dianho dum canivete. - As palavras rudes ensopavam-se de lágrimas ternurentas. - Nunca vi uma coisa assim, o garoto parecia enbruxado.Como é que se podia dar um brinquedo desses a uma criança! Só se fôssemos doidos..
A mãe, sombra diáfana, sorria, passava-lhe a mão protectora pelos cabelos e, sem que eles se apercebessem, ia-se despedindo aos poucos do filho, do marido, soltas, desde há muito, as amarras ao cais da vida.
O falecimento dos pais quebrara a derradeira ligação umbilical aos prados floridos da infância. O fascínio dos canivetes fora, para sempre, assim o acreditara,vencido pelo do mistério das mulheres. Mas com o correr da vida, principalmente nesta época do ano, face a face com as recordações assanhadas, cada vez se apercebia, com mais crueza, da fraqueza das raízes que o agarravam ao chão que pisava, da sua solidão. Uma solidão imensa, dolorosa, que lhe perfurava as entranhas e abria sulcos profundos de tristeza que nada, nem mesmo as mais envolventes aventuras amorosas, podia sarar.

Quando chegou ao Parc du Portugal, as pernas trémulas recusaram continuar a caminhada sem norte, forçaram-no a sentar -se num banco mesmo à beira do fontanário donde o leão de pedra da bica, seca nesta época do ano, o observava meio intrigado. Mais à frente, o padrão dos descobrimentos, esguio e esbranquiçado, na sua frieza pétrea, era sentinela vigilante, indiferente à sua presença. No telhado do coreto, os pombos encolhiam-se uns contra os outros para se protegerem do frio cortante e também não lhe prestavam atenção. Só o manto de neve que cobria a calçada do parque é que rastejava ao seu encontro para o envolver no seu abraço frígido.
Enregelado, estava disposto a erguer-se, prosseguir o calvário da caminhada, quando, assombrado, pressentiu um vulto sentado a seu lado. Sem pinga de sangue, olhos dilatados de espanto, reconheceu logo a figura inconfundível do Menino Jesus da Cartolinha: rosado, a cartola na cabeça, todo aperaltado na sua farpela de cetim bordado a oiro dos dias de festa, um sorriso fraterno desenhado nos lábios infantis.
A um gesto do Menino, o parque animou-se rapidamente. Um grupo de anjos desceu do céu, instalou-se no coreto com um farto instrumental de harpas, cítaras e flautas que encheram a noite com a magia da sua música celestial. Logo de seguida, dois outros anjos, surgidos do frio, desdobraram alva toalha de linho sobre a neve e serviram em silêncio, uma frugal ceia de consoada composta de pão de centeio, salpicão e presunto.
O Menino, sorridente, retirou da algibeira da casaca um belo canivete de cabo de madeira esculpido que ofereceu ao homem.
- Reconheces? É o canivete dos sonhos da tua infância. Podemos começar a cear.
O homem lentamente, num ritual litúrgico, a saborear cada instante, cortou o pão em longas e suculentas fatias, o salpicão em rodelas finas e sumarentas, o presunto em lascas rosadas, com firmeza e uma sabedoria que só podia nascer do fundo da memória ancestral.
Faltava o vinho mas logo da boca do leão do fontanário começou a jorrar um bica-aberta fresco e capitoso que recolhiam na concha das mãos e sorviam deliciados.
Finda a ceia, os anjos recolheram os restos das vitualhas e os instrumentos musicais e evolaram-se, sem ruído, nas profundezas da noite. O Menino Jesus da Cartolinha, um tudo nada mais corado pelos efeitos do vinho, demorou um último olhar nos olhos do homem e preparou-se para partir também.
- O canivete - balbuciou o homem.
A suave mão do Menino aflorou-lhe o ombro.
- É teu. É o teu presente de Natal.
Quando, instantes depois, com passo firme e decidido, o homem regressou ao seu apartamento, com o canivete no fundo da algibeira, era a criança mais feliz do mundo.

22.12.09

FELIÇ NATAL

14.12.09

Curso de mirandés

La Associaçon de Lhéngua Mirandesa bai a ampeçar un nuobo curso de einiciaçon a la lhéngua mirandesa (fala i scrita).
L curso bai a ampeçar ne l die 6 de Janeiro de 2010 i será dado todas las quartas antre las binte i las binte i dues horas, cuntinando até la fin de júnio de l mesmo anho.
L curso bai a ser dado na Oxford School, na Abenida Marqués de Tomar, an Lisboua, tenendo cumo porsores Amadeu Ferreira i Francisco Domingues.
Las anscriçones puoden ser feitas pa la caixa de correio cursomirandes2@gmail.com L númaro de anscritos será lhemitado, de modo a que puoda funcionar bien.
L curso tenerá cumo blogue oufecial http://cursodemirandes.wordpress.com Ende se passará a falar de todo l que antressa al curso, se publicaran testos i se fazerá muita de la quemunicaçon antre ls partecipantes ne l curso.

L curso será de grácia.

8.12.09

Al correr de la bida - Padre Zé por el mesmo (II)

Anhos setenta de l passado séclo
Tiu Claudino Chaina - cunhado, Tiu Albino Modarra - pai, Tie Prudéncia - armana - Padre Zé

(cuntinuaçon)
Cinco anhos despuis, mie mai achou-se outra beç anferma. Todo l santo die se queixaba i lhastimaba. Arrimaba-se a las paredes gemendo i you dezie-le: ide pa la cama. Porque nun ides pa la cama? A la nuite apareceiu mie abó Pordéncia, mai de mie mai, i dixo:
- Los rapazes bénen cumigo, ban a quemer i drumir a mie casa que eiqui hoije nun se puode drumir.
Alhá fumos. Na manhana seguinte chegou miu tiu Juan Manulon, armano de mie mai, Eimília Manolona i dixo: Buossa mai, hoije a la nuite, tubo ua nina mui guapa. Quemei i bamos a bé-la. I alhá fumos. La mie prima dixo: Tenes ua armana mui guapa, bieno esta nuite nun barco pul riu abaixo i buosso pai fui alhá a buscá-la i trazé-la para casa. Miu armano dixo: Que la métan outra beç no barco i que la boten pul riu abaixo. You peguei na nina pa la arrolhar. Assi nó, dixo mie prima, la mano squierda pon-se por baixo de la cabeça senó pon-se zmanchada.
Passiei cun eilha no sobrado. Trata-se agora de l poner un nome, dixo miu pai. Bai-se a chamar-se Raquel i dixo la mie prima: Raquel Raque Raqu!!! Isto ye nome de giente? Parece l nome de los ratos a rober. – Çque you estube an Santulhão i an Carção i habie alhá ua moça mui guapa i prestable i you gustei desse nome.
I dixo mie abó: You sou Prudéncia i solo hai más ua eiqui no lhugar, gustaba que houbisse outra para l nome nun acabar. Por fin miu pai dixo: será anton Prudéncia da Conceição.
Dá-se un causo mui ralo nas famílias, na mie, los trés nacimos nun die 18 de l més: you a 18 de Nobembre, cume dixe; miu armano a 18 de Maio, mas no belhete d’eidentidade ponírun l die 19 porque talbeç naciu aspuis de la meia nuite; mie armana a 18 de Márcio. Más tarde, mie armana más nuoba eirá a nacer l die 18 de Júnio de 1936, yá you andaba no seminairo, Einácia.
La mie prima Bárbela naciu no mesmo anho que you, an Márcio, i you an Nobembre, uito meses de defréncia. An pequeinhos andebimos siempre juntos i eilha era afelhada de mie mai. A las bezes antraba an mie casa i iba chamando: Á madrina, á madrina. You pensaba que mie mai nun podie ser sue madrina porque era mie mai. Iba i ponie-me a la frente deilha: Nun puode ser tue madrina, ye solo mie mai. Chegou a tener miedo de mi i antes de antrar miraba a ber se you staba. Parecie-me que debie chamar tie Eimília ou anton la mai de Jesé: ciúmes de nino assi cume you tube ciúmes de l mono que bieno aspuis de mi i cume miu armano tubo de mie armana: Botai-la outra béç al riu. Cume mie armana Prudéncia tubo ciúmes, que para cuidar de Einácia i por esso tubo que deixar la scuola.
.
Buonas tardes
i buonas leituras