31.10.10

Praceta


An Tires, ne ls alredores de Lhisboua,eisiste ua praceta d'houmenaige
a la lhéngua mirandesa. Fui l miu cunhado Alberto, tamien mirandés cumo nós,
que la çcubriu.

22.10.10

La casa de Tiu Faustino an 2010

An Abril de 2010 era este l calantriç de la casa mai de los Cebolhos, cun sou canelheiro a arrebentar las teilhas a camino de l cielo.

Buonas nuites
i buona suorte

19.10.10

Cebolhos

Morában nua curralada no bárrio de la eigreija, antre la casa de Tiu Agusto Xanola i l carreiron de l Lházaro.
Ua de sues filhas, Tie Marie, fui la mie purmeira teta. Inda l pasado més de Agosto, an casa deilha na Pruoba, me dixo: á carai que tamien mameste desta Cebolha!
I bien que me ten feito.








Buonas nuites
i buona suorte

18.10.10

Tiu ...

Andaba un die destes pul Praino i dei cun este retrato dun tiu de Cicuiro. Quien ye?

14.10.10

Padre Zé - Al correr de la bida III

Mie prima Bárbela - cuonta passada na era de 1928 no termo de Cicuiro

Un die estábamos a la selombra dun uolmo al pie de las nuossas casas i eilha tenerá chamado madrina a mie mai. you nun gustei, aterei-le ua lapada i deixei-le ua marca na cara. Ralhórun-me muito i unca más me anraibei cun eilha ...
Outra  beç, teneriemos por ende uito anhos, andábamos cul ganado de los pais deilha, tie Marie Teresa, mulhier de tiu Antonho Pequeinho, deixórun-mos solos todo l die i toda la nuite no Cerrado de Mingç i nun teniemos miedo. Cun nós andában dous perros, l Turco, de carrancas afiladas al cachaço, i la Raposa, nós dous achegadicos na cabanha anroscados a la manta anriba de l cuolmo que fazie de xerga i los perros al redor.
De bien ninos mos botában pul termo i pul mundo!

3.10.10

Pepes







Morában todos assi cumo n'ua pracica, meio puorta cun puorta al pie de la eigreija.
Por adonde pára Oulímpio i Armando? ´Hai quanto tiempo que nun bénen a Cicuiro? percipalmiente l purmeiro.

Buonas tardes
i amboras frescas

26.9.10

Calças de Pana

Habie salido de Mobeiros cun metro i meio de pana para que Tiu Chico Coixo le fazisse uas calcicas de estrena na fiesta de fin de Berano i que serien l agasalho de l eimbierno daquel anho de mil nuobe cientos i cinquenta i uito. Passada la Raia, de carabineiros nada (esses deixában passar quiaje todo para Pertual), ua preacupaçon a menos. De l alto de la sierra abistou l lhugar, más uns cientos de metros i chegarie a la huorta adonde sue mai ponie ua lheira de freijones i meia dúzia de pomenteiras, mas para tanto faltaba atrabessar l çcampado de los panes que abaixában até la passaige de los Lhameirones. Metiu-se marcacion abaixo, meio amugatado no centeno espigado que lo ancubrie quando tropeçou nun marco i d’ua rastreira fizo un rebolcadeiro. Á c’un dianho, la pana al redor de la cinta tolhie las piernas i la andadura, inda por anriba la camisola de sou armano más bielho fazien daqueilhes bracicos delgados i salagres braços de espantalho sien manos, l que tamien nun ajudaba a caminar no carreiron quanto más no meio de l pan. Mas inda se aporbeitou deilha, meia buolta, an beç de fazer aguçadeira nas cuostas de la mano quando lhimpaba las muormas, la manga de lhana ye que las pagaba. Anda toma que para outra beç nun me acusas a mai quando boto açucre no carolo molhado!
Inda pensaba nos arresbunhos de la chimpa no meio de la senara quando desambocou na passaige que haberie de atrabessar para poder chegar a las lhatas que fazien teçteira cun las huortas, quando …
- Aton! andas a niales de perdiç ou fuste a espreitar la peguça nas touças spanholas?
Batie fuorte l coraçon de Miguelico, habie dado de caras cun Tiu Fachuco, l guarda más malo que habie an toda la raia. Tenie que passar la pana se nó quedaba sien calças nuobas pa la fiesta.
- Fui a ber se habie corriuola a la punta de riba desta tierra para benir a segar pa l bitelico que la Marela acabou de zmamar.
- I sie tenie? diç l guarda, mas mira, tu nun andas malico nien nada?
- Nó senhor guarda!
Olha agora esta, malo you, pensou cun sous botones, malo quedarie se nun l deixasse seguir camino.
- Tenes quemido demás porque essa gordura toda nun ye natural … Tira la camisola para ber l que trazes ende rapaç! Mandou l guarda.
A ls poucos sacou las mangas i arrefuciu l cuorpo deixando a la muostra l metro i meio de cuontrabando. Alhá se habien perdido las uito dúzias de uobos que deixara an Mobeiros i de calças solo l cheiro que l panho eilhi quedou quien sabe para quien i a fazer l quei. Talbeç un die las cousas demudássen! I para melhor, bien cierto, que para fames i miséria que queden solo las tristes mimórias.

Buonas tardes
i buono die de las lhénguas

22.9.10

Miranda

Ua cuonta de l Padre Zé, dezida, i bien, por Duarte Martins no die de la Lhéngua Mirandesa l die dezassiete deste més.

... Einemitable tue pacéncia!
Lhougo quien sós tu? Feia, fuorte i afamada?
Fuorte! Afamada! I feia!
Ye guapo l tou deber!

6.9.10

La perdiç i l Abade Sardina


Alhebantou-se cun las pitas naqueilha manhana de finales de San Juan para ir a rezar ua missa a Cicuiro, ua lhéuga bien andada que fazie a gusto ouserbando un touçon eiqui, los homes na outra galaza, l cuco buscando nial ou la quetobia a sbolaciar alto nos ceremoniales de acasalar.
Fui ua missa rezada de brebe que l tiempo nun andaba de feiçon a grandes demoras pus la yerba iba medrada i l pan meio amarielho. Se calha tamien la família de la almica rezada mal tenie denheiro pa la missa quanto más para dalgun oufício más demorado. Al nacer de l sol yá tornaba al para trás porque la criada i dues filhas habien de ir a alhumbrar la binha que tenie no Camino l Lhombo i el cumo buono patron ua mano inda le darie a las “salagres” mulhieres.
Para nun arrodiar muito, l desaiuno serie un carolo scadarçado de la meia fogaça que haberie de ser l almuorço, botou-se adreitos pulas Porqueiriças. Al passar ua parede, a meia barreira, sentiu bulhir a modos dun sbolaciar rouqueinho no meio de folharascas i fenascos. Quaije se assustou, parou i apurou las oureilhas para se anteirar de adonde benie mesmo aquel rugir. Antre uas queiruolas, yerba seca i uas bergontas de silba sanjoaneira reparou nun canheiro seguido adreitos a un nial de perdiç i a la antrada, anlhaçada, alhá staba l probe animalico quaije a dar las últimas por bias de l lhaço que la prendie. Bendo tamanho sufrir de la mai perdiç, agarrou-la, afrouxou l lhaço i de manos abiertas pensou cun sous botones:
- Dou-te la lhibardade i la bida, mas se calha quien te botou l lhaço tamien stá meio muorto de fame i al melhor tu perdiç serás la pouca chicha que alguien comerá até la segada! Tamien nun ye justo que tire la quemida a quien te lhaçou.
Mal nun habie pensado, mirou l animalico assustado, abriu las manos i ajudou-lo a ganhar un bolo cumo nunca habie botado an sue bida. Ato cuntino, metiu la mano no bolso de la batina i de l lhenço brumeilho que serbie de carteira sacou los dieç reis que habie ganhado cun la missa rezada an Cicuiro, agachou-se, mirou l nial i de manos no lhaço inda preso a ua staca atou-los alhá i pensou que cun aquel denheirico l caçador poderie al menos mercar un toucino an Alcanhiças i atamar la fame a el i a los sous por más dalguns dies.
Até que la perdiç poderá anjeitar l nial – fai outro, pensou – mas cierto cierto ye que hai rezas que mátan fames.

Adaptaçon d’ua cuonta dita este berano por tie Brígeda Sardina, de 88 anhos, nieta de l Abade Manuol Sardina.